वैचारिक

dasara-padwa-dhwajarohan-jnana-prabodhini

दसरा पाडव्याला ध्वजारोहण कशासाठी ?

अखंड भारताच्या स्मरणासाठी आपण वर्षातून चार वेळा ध्वजारोहण करतो. स्वातंत्र्यदिन आणि प्रजासत्ताक दिनी तिरंग्याला, तर दसरा आणि पाडव्याला भगव्या ध्वजाला वंदन करतो. आजचा भारत समर्थ बनवणे आणि भविष्यात खंडित भारताला पुन्हा अखंड करण्यासाठी स्वतःला समर्थ बनवणे, हा या ध्वजवंदनामागचा संकल्प आहे.  “दाही दिशांत घुमुनी जयनाद जेव्हा, होई अखंड प्रियभूमि अजिंक्य तेव्हा” या प्रार्थनेच्या ओळींतून आपल्या […]

दसरा पाडव्याला ध्वजारोहण कशासाठी ? Read More »

ग्रामप्रबोधिनी विद्यालय

ग्रामप्रबोधिनी नवीन इमारत ग्रामप्रबोधिनी चार कार्यदिशेत कार्य करते १. औपचारिक शिक्षण २.प्रदेश विकसन ३. पूरक शिक्षण ४. स्त्री शक्ती प्रबोधन ग्रामप्रबोधिनीचा 36 वर्षांचा प्रवास Additionally, journalists took note of the Pawanamai festival.

ग्रामप्रबोधिनी विद्यालय Read More »

१७. कामातील समग्रता

समग्रता मागील चिंतनामध्ये भवितव्य लेखात मांडायच्या उद्दिष्टांच्या विविध प्रकारांबद्दल लिहिले होते [cite: 54]. या चिंतनामध्ये उद्दिष्टांच्या आशयासंबंधी काही विचार मांडत आहे [cite: 54]. प्रबोधिनीच्या वैशिष्ट्यांमध्ये समग्रता हे एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे [cite: 54]. ‘समग्र व्यक्तिगत व सामूहिक जीवनाचे तत्त्वज्ञान व आचार’ हे वैशिष्ट्य सोयीसाठी लघुरूपामध्ये समग्रता या एक शब्दामध्ये मांडले आहे [cite: 54]. भवितव्य लेखामध्ये

१७. कामातील समग्रता Read More »

१६. स्वप्नचिंतनातून नियोजन

भविष्यवेध आणि भवितव्य लेख भविष्यवेधात आपण स्वप्ने पाहून त्यांचे वर्णन भविष्यचित्रात करत असतो [cite: 51]. नंतर त्या चित्रांमधून आपल्याला भविष्यासाठी विविध उद्दिष्टे निश्चित करता येतात [cite: 51]. भविष्यचित्रे वाचून आधी जेवढी उद्दिष्टे सुचतील किंवा सापडतील तेवढी नोंदवून ठेवावीत [cite: 51]. नंतर त्यांच्यावर सहज नजर टाकली आणि गटात थोडी चर्चा केली तर त्यांचे पुढीलप्रमाणे गट पाडता

१६. स्वप्नचिंतनातून नियोजन Read More »

१५. आंतरिक एकात्मता

कोणत्या भाषेतून विचार ? मागच्या चिंतनात राष्ट्रीय एकात्मतेसाठी १९८८ साली प्रबोधिनीच्या पुढाकाराने झालेल्या एका संपर्क अभियानाचे स्वरूप व त्याचे निष्कर्ष यांची माहिती दिली होती [cite: 48]. त्या काळात आपली प्रतिसादात्मक कामे समाज ऐक्य समिती या नावाने चालायची [cite: 48]. अभ्यास करताना बऱ्याच वेळा आपल्याला इंग्रजी भाषेतील वैचारिक साहित्याचे संदर्भ शोधावे लागतात, वापरावेही लागतात [cite: 48].

१५. आंतरिक एकात्मता Read More »

१४. समान विषयांतून एकात्मता

संपर्क अभियान राष्ट्रीय एकात्मता हा सुरुवातीपासूनच प्रबोधिनीच्या आस्थेचा विषय राहिलेला आहे [cite: 45]. विविध घटनांना प्रतिसाद देणारे अभ्यासदौरे व अभियाने असे त्या आस्थेचे प्रकट रूप होते [cite: 45]. मार्च १९९४ मध्ये तयार केलेल्या वीस वर्षांच्या पहिल्या भवितव्य लेखामध्ये राष्ट्रीय एकात्मता ही पुढील काळातील एक महत्त्वाची उद्दिष्टप्रधान कार्यदिशा म्हणून नोंदवली होती [cite: 45]. परंतु त्यापूर्वीच १९८८

१४. समान विषयांतून एकात्मता Read More »

१३. प्रदेशाचा सर्वांगीण विकास

प्रदेशविकसन शब्दाचा उगम प्रबोधिनीचे ग्रामविकसनाचे काम कल्याण गाव, शिवगंगा खोरे, शिवगंगा आणि गुंजवणी खोरे असे क्रमशः विस्तारत गेले [cite: 42]. शिवगंगा आणि गुंजवणी खोऱ्यांमध्ये काम सुरू झाले तेव्हा दोन्ही खोऱ्यांना एकत्रितपणे आपण शिवप्रदेश म्हणू लागलो [cite: 42]. एका गावाचे विकसन म्हणजे ग्रामविकसन तर शिवप्रदेशातील सर्व गावांचे विकसन म्हणजे प्रदेशविकसन अशा अर्थाने तो शब्द आपण वापरू

१३. प्रदेशाचा सर्वांगीण विकास Read More »

१२. प्रदेशविकसनाचा हेतू

प्रदेशविकसन का ? खरे तर प्रबोधिनीला नेतृत्वविकसनाचे काम करायचे आहे [cite: 40]. नेतृत्वविकसनाचा अगदी व्यापक अर्थ घ्यायचा झाला तर नेतृत्वविकसन म्हणजे आत्मिक विकसन [cite: 40]. मी देह नसून आत्मा आहे हे कळणे हा पहिला टप्पा [cite: 40]. सर्व देहांमधला आत्मा एक आहे हे कळणे हा दुसरा टप्पा [cite: 40]. सर्वांना, ते देह नसून आत्मा आहेत

१२. प्रदेशविकसनाचा हेतू Read More »

११. व्यापक जनसंघटन

तत्त्वशरण आम्ही, ध्येयशरण आम्ही, कार्यशरण आम्ही युवक-युवती कार्य म्हणजे, संघटन हे उद्दिष्ट व सर्व उपक्रम हे साधन [cite: 38]. या कार्याशी आम्ही एकनिष्ठ आहोत [cite: 38]. म्हणजेच कार्यशरण आहोत [cite: 38]. ‘रूप पालटू देशाचे’ या ध्येयाशी एकनिष्ठ आहोत [cite: 38]. म्हणजेच आम्ही ध्येयशरण आहोत [cite: 38]. तत्त्वसप्तकामधील धर्मसंस्थापना म्हणजेच समाजसंस्थापना या तत्त्वाशी आम्ही एकनिष्ठ आहोत

११. व्यापक जनसंघटन Read More »

१०. प्रेरणासंपन्न संघटना

सहा समस्या एकच उत्तर कै. आप्पांनी देशापुढील सहा समस्यांवर काम करणे आवश्यक आहे असे म्हटले होते [cite: 35]. त्यांपैकी पाच समस्या आर्थिक, औद्योगिक, सामाजिक, राजकीय, संरक्षणात्मक विकासाच्या होत्या [cite: 35]. तर सहावी समस्या आधीच्या पाच समस्या सोडवणारे मनुष्यबळ प्रेरित व प्रशिक्षित करणाऱ्या संघटना करण्याची होती [cite: 35]. म्हणजेच युवक-युवती कार्याचे उद्दिष्ट जर संघटन आहे, तर

१०. प्रेरणासंपन्न संघटना Read More »