तत्वसप्तक

भारतीय मुशीतला विचार भारतीय राष्ट्राच्या विकासासाठी समर्थांचे विचार आज ही मार्गदर्शक होऊ शकतील असे वाटते, म्हणून हे संकलन केले. याची सुरुवात व्यक्तीच्या विकासासाठी आवश्यक सद्गुणांच्या वर्णनाने केली आहे. याचा शेवट हे गुण अंगी बाणवलेल्या भाग्यवान व्यक्तीच्या वागण्याच्या वर्णनाने केला आहे. राष्ट्र विकसित होण्यासाठी व्यक्ती विकसित होणे हे मुख्य. त्याचा भारतीय मुशीतला आणि स्वत: अनुभवलेला विचार […]

नेतृत्वपद्धतींचे विविध प्रकार सहविचारात्मक नेतृत्वपद्धती (Consultative leadership) ही एक स्वतंत्र नेतृत्वपद्धती आहे, असे ज्ञान प्रबोधिनीचे संस्थापक कै. वि. वि. पेंडसे यांनी आपल्या Ph.D.च्या प्रबंधामध्ये प्रायोगिक संशोधनाने सिद्ध केले. यासाठी त्यांनी शालेय विद्यार्थ्यांच्या गटांमध्ये गटकार्य व गटचर्चेचे प्रयोग केले होते. गटकार्य आणि गटचर्चेमध्ये प्रत्येक गटाला एकाधिकार पद्धती (authoritarian) आणि बहुमतपद्धती (democtratic) या पद्धतींबरोबर सहविचारात्मक पद्धतीने काम

प्रत्येक अभ्यास शिबिरामध्ये साधारणपणे शेवटच्या दिवशी आपण परिसंवाद ठेवत असतो. आणि त्या परिसंवादामध्ये आधीच्या दोन-तीन-चार दिवसात काय अभ्यास झाला, त्यातला कुठलातरी एक विषय घेऊन प्रत्येकाने मांडायचा असतो. तसं आजही त्याला परिसंवाद म्हटलं नसलं तरी परिसंवाद झाला दहा वाजल्यापासून चार वाजेपर्यंत. प्रत्येकानेच एक-एक विषय निवडून त्याच्यावरती काहीतरी आपलं म्हणणं मांडलं आहे, प्रश्नही मांडलेले आहेत. तसं जे […]

धर्म, संस्कृती, समाज म्हणजे राष्ट्र ज्ञान प्रबोधिनीच्या कार्यरचनेमध्ये प्रतिज्ञांचा समावेश केलेला आहे. त्यामध्ये राष्ट्रसेवेची प्रतिज्ञा घेताना धर्म, संस्कृती आणि समाज म्हणजे राष्ट्र, अशी ‘राष्ट्र’ या शब्दाची व्याप्तीही दाखवली आहे. भगिनी निवेदितांनी जन, देश आणि धर्म मिळून राष्ट्र होते असे सांगितले आहे. देशाच्या भूमीचे रक्षण करणे हे काम आता देशाचे खडे सैन्य व सरकार करत असते.